Metryki, które od lat opisują gminę Skwierzyna, rysują obraz dobrze znany większości mniejszych samorządów w Polsce: ludności jest coraz mniej, mieszkańcy się starzeją, a liczba zgonów systematycznie przewyższa liczbę urodzeń. Ale obok tego, „papierowego” obrazu, Główny Urząd Statystyczny opublikował w tym roku dane z zupełnie nowej metody liczenia mieszkańców — i te dane pokazują, że w samej Skwierzynie mieszka znacznie więcej ludzi, niż wynika z oficjalnych rejestrów, a istotna część tej różnicy to cudzoziemcy. Według stanu na koniec 2025 roku są nimi już niemal dwie osoby na siedemnastu mieszkańców gminy.
Demografia „na papierze”: ludności mniej, mieszkańcy starsi
Według danych rejestrowych GUS (Bank Danych Lokalnych) gmina Skwierzyna liczyła na koniec 2024 roku 11 462 mieszkańców — kobiet nieco więcej niż mężczyzn (51,8% wobec 48,2%). To o 11% mniej niż w 2002 roku. Struktura wieku potwierdza postępujące starzenie się społeczności: osoby w wieku 0–14 lat to 14,2% mieszkańców (1648 osób), w wieku produkcyjnym 15–64 lata — 64,1% (7438 osób), a 65 lat i więcej — już 21,7% (2514 osób). Średni wiek mieszkańca gminy wynosi 43,3 roku.
Rok 2024 przyniósł też ujemny bilans demograficzny: 59 urodzeń wobec 143 zgonów, czyli przyrost naturalny na poziomie -84 osób (-7,33 na 1000 mieszkańców). Saldo migracji wewnętrznych (czyli przeprowadzek w obrębie Polski) było również ujemne i wyniosło -17 osób, a saldo migracji zagranicznych według tych rejestrów wyniosło dokładnie zero — do gminy formalnie zameldowały się z zagranicy 4 osoby, a wymeldowały się również 4. Innymi słowy: w świetle klasycznych statystyk meldunkowych Skwierzyna jest gminą, z której ludzie raczej wyjeżdżają niż przyjeżdżają, a migracja zagraniczna praktycznie nie istnieje.
Jak się okazuje, ten obraz jest bardzo niepełny.
Nowa metoda GUS: kogo nie widać w rejestrach
Jesienią 2025 roku GUS opublikował dane oparte na eksperymentalnej metodzie liczenia ludności, nazwanej „śladami życia”. Zamiast opierać się wyłącznie na rejestrze meldunkowym (PESEL), urząd zestawia informacje z 20 różnych rejestrów administracyjnych prowadzonych przez 10 instytucji — m.in. ZUS, KRUS, Narodowy Fundusz Zdrowia, urzędy skarbowe (PIT), systemy oświaty czy rejestry szkolne. Osoba, która w ciągu roku „odznaczyła się” w którymkolwiek z tych systemów — bo np. płaciła składki, korzystała z opieki zdrowotnej, rozliczała PIT albo posłała dziecko do szkoły — jest liczona jako faktycznie przebywająca w Polsce, niezależnie od tego, czy ma formalne zameldowanie.
Trzeba od razu zaznaczyć: to nie są oficjalne, urzędowe statystyki liczby ludności w rozumieniu, w jakim rozumie się np. dane z Banku Danych Lokalnych. GUS prezentuje je wprost jako wynik eksperymentalnego badania, sprawdzającego nową metodę szacowania liczby osób faktycznie przebywających w Polsce i w poszczególnych gminach na podstawie analizy rejestrów administracyjnych — a nie jako nowy, obowiązujący wynik spisu czy rejestru ludności.
Efekt jest taki, że rzeczywista liczba osób przebywających w Polsce, obliczona tą metodą, jest wyraźnie wyższa niż liczba wynikająca z klasycznych rejestrów — a różnicę w dużej części tłumaczy właśnie obecność cudzoziemców, którzy z różnych powodów nie są (lub nie muszą być) zameldowani na pobyt stały. Według stanu na 31 grudnia 2025 roku metoda „śladów życia” wskazuje, że w Polsce przebywa 38,86 mln osób, w tym 2 298 047 cudzoziemców — to 5,91% całej liczonej w ten sposób populacji. Rok wcześniej (31.12.2024) cudzoziemców było 2 083 593, czyli o 214 454 mniej — wzrost w skali kraju o ponad 10% w ciągu jednego roku.
Co z tego wynika dla Skwierzyny
Te same, gminne dane z metody „śladów życia” GUS udostępnił również dla Skwierzyny — i to w podziale na miasto i obszar wiejski. Wynika z nich, że na koniec 2025 roku w gminie Skwierzyna faktycznie przebywało 12 632 osób (10 183 w mieście i 2449 na wsi) — a więc więcej niż wynikałoby z rejestru meldunkowego (11 462 na koniec 2024 r.). Spośród tych 12 632 osób aż 1479 to cudzoziemcy (1366 w mieście, 113 na wsi), co daje 11,7% ogółu liczonej w ten sposób populacji gminy.
Rok wcześniej, na koniec 2024 roku, metoda „śladów życia” liczyła w gminie 12 583 osoby, z czego 1284 cudzoziemców (10,2%). To oznacza, że w ciągu jednego roku liczba cudzoziemców w gminie wzrosła o 195 osób, czyli o 15,2% — podczas gdy cała populacja liczona tą metodą zwiększyła się w tym samym czasie tylko o 49 osób (0,4%). Cały zauważalny przyrost „faktycznych mieszkańców” gminy w ostatnim roku to właściwie przyrost liczby cudzoziemców.
Warto też zestawić obie metody liczenia: według rejestru meldunkowego gmina na koniec 2024 roku miała 11 462 mieszkańców, a według „śladów życia” — 12 583, czyli o 1121 osób więcej. Liczba cudzoziemców wykazanych tą drugą metodą w tym samym momencie (1284) odpowiada większej części tej różnicy — co sugeruje, że znaczna część mieszkańców „niewidzialnych” dla klasycznych statystyk to właśnie osoby z zagranicy, mieszkające i pracujące w gminie bez stałego zameldowania.
Skwierzyna na tle regionu
Udział cudzoziemców w populacji Skwierzyny (11,7% w 2025 r.) jest wysoki nie tylko w ujęciu historycznym, ale i na tle sąsiednich gmin oraz całego regionu:
| Gmina / jednostka | Udział cudzoziemców (2025) |
|---|---|
| Skwierzyna | 11,7% |
| Gorzów Wielkopolski (miasto) | 13,2% |
| Międzyrzecz | 8,5% |
| województwo lubuskie | 8,3% |
| Przytoczna | 6,6% |
| Polska | 5,9% |
| Bledzew | 0,8% |
Skwierzyna wypada tu wyżej niż większość gmin powiatu i wyraźnie wyżej niż przeciętna dla województwa lubuskiego czy dla całej Polski — udział cudzoziemców w gminie jest bliższy temu, co wykazuje duży, przemysłowy Gorzów Wielkopolski, niż sąsiednim, bardziej wiejskim gminom takim jak Przytoczna czy Bledzew.
Kim oni są: wiek i płeć wskazują na pracę, nie na turystykę
Dane GUS pozwalają też zajrzeć w strukturę wieku i płci cudzoziemców mieszkających w gminie. Spośród 1479 osób na koniec 2025 roku:
- w wieku 0–14 lat: 82 osoby,
- w wieku 15–59 lat (produkcyjnym): 1331 osób,
- w wieku 60 lat i więcej: 66 osób.
Oznacza to, że 90% cudzoziemców w gminie to osoby w wieku produkcyjnym — a licząc inaczej, cudzoziemcy stanowią już 17,3% całej populacji gminy w wieku 15–59 lat (1331 z 7704 osób w tej grupie wiekowej). Niemal co szósty mieszkaniec Skwierzyny w wieku produkcyjnym jest obcokrajowcem.
Struktura płci jest przy tym wyraźnie niesymetryczna: 973 mężczyzn (65,8%) i 506 kobiet (34,2%). Taki układ — zdecydowana przewaga osób w wieku produkcyjnym, w dodatku głównie mężczyzn — jest typowy dla migracji zarobkowej, a nie np. dla migracji całych rodzin czy turystyki. Dane GUS nie mówią jednak, w jakich branżach czy u jakich pracodawców osoby te są zatrudnione — nie udało się znaleźć wiarygodnych, publicznie dostępnych informacji o konkretnych skwierzyńskich firmach zatrudniających cudzoziemców, dlatego ten artykuł się do takich szczegółów nie odnosi.
Szerszy kontekst krajowy: od kilkunastu tysięcy do ponad miliona
Skala zjawiska widoczna w Skwierzynie wpisuje się w znacznie szerszy, wieloletni trend. Z danych ZUS, obejmujących cudzoziemców zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych (czyli metodę węższą niż „ślady życia” GUS, bo liczącą tylko osoby formalnie ubezpieczone), wynika, że ich liczba w Polsce rosła w ostatnich kilkunastu latach niemal nieprzerwanie: z 16 tysięcy w 2008 roku, przez 185 tysięcy w 2015 roku i 293 tysiące w 2016 roku (gdy ruszył masowy napływ pracowników z Ukrainy), do 1 127 000 w 2023 roku i 1 192 900 na koniec 2024 roku (wzrost o 65 100 osób, czyli 5,8%, w ciągu roku). Zdecydowanie dominują obywatele Ukrainy (787 500 osób, 66% wszystkich ubezpieczonych cudzoziemców na koniec 2024 r.), a za nimi Białorusini (134 900) i Gruzini (25 700). Większość pracuje na umowę o pracę (688 300 osób), pozostali jako samozatrudnieni (73 900) lub na umowach zlecenia/agencyjnych (434 100).
Metoda „śladów życia” GUS, licząca szerzej — nie tylko osoby ubezpieczone, ale wszystkich cudzoziemców, których obecność w Polsce da się potwierdzić w jakimkolwiek rejestrze administracyjnym — wskazuje na koniec 2025 roku 2 298 047 cudzoziemców w całym kraju, z czego najwięcej to wciąż obywatele Ukrainy (1 675 161), a następnie Białorusi (179 291), Gruzji (49 162), Indii (35 359), Mołdawii (29 375), Kolumbii (27 592), Rosji (23 018), Filipin (20 001) i Wietnamu (16 693). To dane ogólnopolskie — GUS nie publikuje analogicznego podziału na narodowości w skali pojedynczej gminy, więc nie można jednoznacznie przenosić tej listy na samą Skwierzynę.
Zastrzeżenie metodologiczne
Metoda „śladów życia” jest przez GUS wprost określana jako eksperymentalna. Liczy ona osoby faktycznie wykazujące jakąkolwiek aktywność w polskich rejestrach administracyjnych — niezależnie od tego, na jakiej podstawie prawnej przebywają w Polsce (pobyt stały, czasowy, zezwolenie na pracę, oświadczenie o powierzeniu pracy, ruch bezwizowy itd.). Nie jest to więc dokładny odpowiednik statystyk imigracyjnych czy liczby wydanych zezwoleń na pracę, a raczej szacunek faktycznej liczby osób przebywających na danym terenie. Z tego powodu określenia w rodzaju „pracownicy” czy „turyści zarobkowi” używane w tym artykule mają charakter opisowy, wynikający ze struktury wieku i płci tej populacji, a nie z bezpośredniego potwierdzenia statusu zatrudnienia każdej z tych osób.
Co to oznacza dla gminy
Niezależnie od szczegółów metodologicznych, kierunek zmian jest jasny: formalna, meldunkowa demografia Skwierzyny się kurczy i starzeje, ale faktyczna liczba osób mieszkających i pracujących na terenie gminy jest wyższa, niż wskazują klasyczne rejestry — a rosnącą część tej różnicy stanowią cudzoziemcy w wieku produkcyjnym. To zjawisko, które może mieć praktyczne znaczenie dla lokalnego rynku pracy, usług publicznych czy — biorąc pod uwagę 82 dzieci cudzoziemskich w wieku 0–14 lat wykazanych w gminie — również dla lokalnej oświaty. Trudno dziś mówić o pełnym obrazie demografii gminy, patrząc wyłącznie na dane z ewidencji meldunkowej.
Źródła: Główny Urząd Statystyczny, „Liczba osób przebywających w Polsce na podstawie tak zwanych śladów życia” — dane na 31.12.2024 r. i 31.12.2025 r.; Bank Danych Lokalnych GUS; ZUS — dane o cudzoziemcach zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych w Polsce w latach 2008–2024.
.
